Feeds:
نوشته‌ها
دیدگاه‌ها

Archive for سپتامبر 2015


15417_682
چندین سال پیش یک رقصنده ایرانی تبار به نام محمد خردادیان به منظور دیدار از اقوام خود از امریکا به ایران بازگشت. وی را بازداشت کردند و پس از محاکمه «محکوم» شد به مجازاتی که تا آن زمان «نوظهور» به شمار می رفت، و آن «اقامت در ایران» بود. همان وقت در سایت خود نوشتم که برای نخستین بار قوه قضایی نظام مقدس جمهوری اسلامی در ایران، «اقامت» در آن کشور را به عنوان نوعی «مجازات» اِعمال کرده است.
خوشبختانه بر اثر پیشرفتهایی که در ده دوازده سال اخیر در نظام مقدس روی داده، امروز از یکی دیگر از مجازاتهای نوظهور مطلع شدم. ابتدا خبر را بخوانید:

«یک منبع آگاه به وضعیت پرونده سهیل عربی، زندانی محکوم به اعدامی که چندی پیش دیوان عالی کشور حکم اعدام او را نقض و برای بررسی مجدد به شعبه هم عرض فرستاد به کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران گفت با حذف اتهام سب النبی، این زندانی به هفت سال و نیم زندان و دو سال تحقیقات مذهبی برای اثبات پشیمانی خود… محکوم شده است…. این منبع همچنین اشاره کرد که پس از ابلاغ حکم به وکلا، آنها مجددا درخواست تجدید نظر را برای حکم خواهند داد چون معتقدند آقای عربی کمتر از این مدت باید در زندان بماند. این منبع آگاه در توضیح بیشتر حکم تحقیقات مذهبی به کمپین گفت: «آقای عربی در طول دو سال موظف است ۱۳ جلد کتاب در حوزه دین شناسی، مذهب شناسی و رفع شبهات دینی را بخواند و از بخش های هر کتاب خلاصه ای تهیه کند. همین طور باید در تماس با موسسه «راه حق» و پژوهشکده امام خمینی قرار بگیرد و پرسش های خود را مطرح کند. او به عنوان تکلیف هر ماه تمام پرسش ها، پاسخ ها و خلاصه کتاب هایش را باید به دادگاه ارائه کند.»

به نظرم احتیاج به توضیح ندارد که موظف شدن آقای عربی به خواندن ۱۳ جلد کتاب مذهبی و امتحان دادن درباره آنها در این حکم به عنوان «مجازات» مطرح شده است. یعنی آقای عربی باید هفت سال و نیم در زندان بماند (بخش اول مجازات) و در مدت دوسال ۱۳ کتاب مذهبی هم بخواند (بخش دوم مجازات) و آنها را به پژوهشکده امام خمینی امتحان بدهد (بخش سوم، اشد مجازات)!

این طور که پیش می رود، استبعادی ندارد که به زودی با مجازاتهای نوظهور دیگری در نظام مقدس جمهوری اسلامی روبرو شویم، و در روزنامه ها بخوانیم و در رسانه های دیگر بشنویم و ببینیم که مثلاً:

– نسرین ستوده به بوسیدن آیت الله مکارم شیرازی در حین قراءت قرآن محکوم شد!

– نرگس محمدی به ۷ ماه معاشرت با آیت الله وحید خراسانی محکوم شد!

– محمد رئوف ابراهیمی به مطالعه قرآن و نهج البلاغه در حضور آیت الله صانعی محکوم گردید!

– دادگاه انقلاب حسن اقاجانی را به زمزمه هفت دوره مفاتیج در گوش آیت الله سیستانی محکوم کرد!

– محمد علی ابطحی محکوم شد برای مدت ۶ ماه هر بامداد ۷۲ بار «امن یجیب» بخواند و به آیت الله خاتمی فوت کند!

– حکم محکومیت یوسف خوش آهنگ از سوی دادگاه شرع صادر شد: روزی ۷۲ بار قراءت سوره والعصر و رکوع در برابر آیت الله علم الهدی!
….
چنین کنند بزرگان چو کرد باید کار!

Advertisements

Read Full Post »


220px-ChristRecrucifiedسخنان پاپ فرانسیس در امریکا و واکنش دست راستی های افراطی امریکا نسبت به حرفهای وی، کمونیست خواندن و مارکسیست خواندن پاپ فرانسیس توسط شخصیتهایی پون جرج ویل و راش لیمبو، مرا به یاد رمان معروف «مسیح بازمصلوب» (Christ Recrucified) اثر بزرگ نیکوس کازانتراکیس نویسنده مشهور یونانی انداخت.
وقایع داستان کارانتراکیس در دهکده ای یونانی روی می دهد، که تحت تسلط امپراتوری عثمانی است و مردی ترک به نام «حسین آقا» از سوی امپرانوری اداره آن را برعهده دارد. «آقا» بیشترین اوقات خود را صرف نوشیدن شراب و پسران زیباروی می کند.
اصل و پیرنگ داستان بر اجرای تعزیه ای قرار دارد که هر هفت سال یک بار اجرا می شود وانتخاب بازیگران در این تعزیه از مهمترین رویدادهای این دهکده به شمار می رود.
یکی بزرگان این دهکده – علاوه بر «آقا» که جز به عیش و نوش خود فکر نمی کند – کشیش دهکده است که مردی است ثروتمند و در موعظه های مرتب خود هر یکشنبه مردم را به قناعت و احترام به ثروتمندان و ارباب و بزرگان ده ترغیب می کند. کشیش دختری هم دارد که قرار است با مردی جوان وصلت کند که انتخاب شده تا در تعزیه پیش رو نقش مسیح را ایفا نماید.
آرامش دهکده با حضور چند صد نفر اهالی گرسنه و بیخانمان دهکده ای دیگر که مورد هجوم ترکها قرار گرفته و ناچار از ترک خانه و کاشانه شان شده اند بر هم می خورد. تازه واردان خواهان کمک برادران مسیحی خود هستند، اما کشیش ده با حضور آنان مخالف است، پس آنها را بیرون می رانند و آنها در کوهستانی خارج از ده سکنی می کنند، جایی که مرد جوانی که قرارا ست نقش مسیح را در تعزیه بازی کند مشغول چوپانی است.
مهاجران مسیحی هم البته کشیشی دارند که برداشتهایش با کشیش دهکده متقاوت است. او مسیحیت را با کمک به فقرا و رحم و شفقت نسبت به بیچارگان یکی می بیند و به همین علت مورد نفرت کشیش و دیگر بزرگان دهکده است اما مرد جوان چوپان با این قوم و برداشتهای کشیش آنها از انجیل احساس تفاهم و نزدیکی بیشتری می کند. ازدواج وی با دختر کشیش دهکده بر هم می خورد، اما دخترکشیش هم پدر را ترک می کند و برای زندگی مشترک با «مسیح» به کوهستان می رود…
مهمترین بخشهای این رمان مناظره هایی است که میان این دو کشیش – یکی مروج و تقدیس کننده فقر اکثریت و ثروت اقلیت و دیگری مروج شفقت ثروتمندان و کمک آنان به فقرا – در می گیرد. هر دو کشیش، آن دسته از آیاتی را نقل می کنند که مبشر و توضیح دهنده موضع اجتماعی و سیاسی آنهاست: از فقر و ثروت تا قتال و جهاد در راه خداوند، برداشتها و مواضعی که گاهی چنان با یکدیگر متضادند که خوانده انجیل در می ماند کدام یک از سوی «خداوندگار ما عیسی مسیح» نازل شده است!؟
حرفهای پاپ فرانسیس – که از گروه یسوعی (ژوزئیت) هاست – درباره شفقت ثروتمندان به فقرا و همیاری مردم، مهر و محبت و دیگر مسائل اجتماعی، مرا به یاد کشیش آواره یونانی در مسیح بازمصلوب انداخت.
خواندن این کتاب و توجه به برداشتهای متفاوت و گاه متضاد از انجیل برای علاقه مندان مسائل اجتماعی جالب است.
به علاوه این کتاب در زمانی نوشته شدکه بحث میان برتری و رقابت میان سرمایه داری و سوسیالیسم از موضوعات بسیار مطرح بوده است.

Read Full Post »


Shaytan
چند ماه پیش رساله «شیطان و قمار باز» از بیژن نامور توسط شرکت کتاب منتشر شد. یک بار دیگر هم در این بلاگ از بیژن نامور و مقاله ای از وی با عنوان «داستان آفرینش در اسلام» یاد کرده بودم.
برای این که بدانید رساله درباره چیست و چه در آن آمده، هیچ چیز بهتر از مقدمه ای نیست که خود بیژن نامور بر آن نوشته است. قبل از این که مقدمه را برایتان نقل کنم، باید بگویم که این نوشته هم مانند دیگر نوشته های ایشان خیلی راحت خوانده می شود، اگرچه مسائل عمیقی در آن مطرح شده که خواننده را به فکر وا می دارد.
این را هم بیفزایم که از آشنایی من با نویسنده بیش از سی و پنج سال می گذرد و براستی مفتخرم که با وی در انتشار مجله پر و کارهای مشترک دیگری همکاری داشته ام و از ایشان در زمینه های مختلف بسیار آموخته ام.
بیژن نامور سالها سردبیری ماهنامۀ پر را به عهده داشت. این است بخشی از مقدمه رساله «شیطان و قمارباز»:

« بنام خداوند جان و خرد
کز او برتر اندیشه بر نگذرد.
داستان چرائی و چگونگی نوشتن این رساله چنین است که: ابتدا قصد تهیه مطلبی راجع به «معضل شیطان در ادیان ابراهیمی» برای گرامی نامه ایرانشناسی در میان بود. بعد معلوم شد که ادای مختصر این مطلب به طوری که مُخل بیان آن نباشد به فضائی حدود سی هزار کلمه احتیاج دارد که از حوصله یک مقاله تحقیقی برای یک فصل نامه، که در حدود پنج هزار کلمه است، خارج می باشد. از این رو از مواد حاصل آمده چهار مقاله مستقل بیرون کشیده شد که در شش شماره ایرانشناسی تحت عنوان های زیر چاپ شد:
1- داستان آفرینش در اسلام. شماره 1 سال بیست و پنجم.
2- داستان آفرینش و تحول مفهومِ خدا در ادیان ابراهیمی. شماره 2 و شماره 3 سال بیست و پنجم.
3- داستان آفرینش و معنای زندگی در ادیان ایرانی. شماره 4 سال بیست و پنجم و شماره 1 سال بیست و ششم.
4- مُشکلِ وجودِ شیطان برای ادیانِ ابراهیمی. شماره 2 سال بیست و ششم.
ولی در آخر کار هنوز توده ای از یادداشتهائی که در باره مواد گرد آمده نوشته شده بود بر جای مانده بود. علت عدم استفاده از این یادداشتها در آن مقاله ها، غیر از محدودیت فضا، آن بود که بیشتر یاد داشتها به صورت انتقاد و یا نظر شخصی در باره مواد گرد آمده از منابع مختلف بود؛ که قابل استفاده در یک مقاله تحقیقی، که باید بر اساس سَنَد و نه خیال پردازی باشد، نبود. ولی در عین حال ارزش آن ها آنقدر بود که بتواند از لحاظ فلسفی به بحثِ «معضل شیطان» جوانبی چند اضافه کند.
از این رو تصمیم گرفتم که آن یادداشت ها را به شکل یک رساله فراهم آورم و نظم و ترتیب منطقی به آن بدهم و هرجا که جای خالی باقی می مانَد بنا بر اقتضای مطلب آن را پر کنم تا حق مطلب ادا کرده شود.
بیشتر مطالب این رساله ناچار می باید از زبان خودِ شیطان بیان می شد. ولی از آن جا که شیطان شخصیّتی کاملاً مذهبی پیدا کرده است، و مردم او را همیشه در یک دیسکورس مذهبی قرار می دهند، از زبان او سخن گفتن و سخن در دهان او گذاشتن عملی عبث و در عین حال غیر اخلاقی است؛ چون گفتگو، به جای نمایش یک جدل استدلالی، جنبه طرفگیری موذیانه در اعتقادات مذهبی به خود می گیرد. به این جهت برای ارائه شخصیت و آرایِ شیطان از موجودی افسانه ای به نام عزازیل استفاده شده است. ولی عزازیل هم، برای این که بتواند حرفهای خود را بزند، ناگزیر احتیاج به مخاطبی داشت که نه از شیطان بترسد و بِرَمَد، و نه به سهولت فریفته و تسلیم سخنان وی گردد. برای اجرای این نقش کسی بهتر از لیلاج پیدا نمی شد؛ انسانی که در تاریخ نامش هست ولی در عین حال مانند عزازیل شخصیتش در لایه ای از افسانه های عوامانه پیچیده شده است.
زمان گفتگوی این رساله حدود هزار سال قبل، یعنی زمانی که هنوز هستی شناسی جز با دیسکورس مذهبی بیان نمی شد، قرار داده شده است تا از هر گونه آلودگی با دیسکورس هایِ علمی قرن شانزدهم میلادی به بعد در امان باشد. بنابراین تمام بحث ها با همان معلومات و واژه هائی انجام می گیرد که واقعاً در هزار سال پیش هم ممکن بوده است انجام گیرد.
مکان این گفتگو در محدوده ای است که ادیان ابراهیمی در آن تسلط کامل و مطلق دارند. برای تفکیک دید اسلامی از دید یهودی- مسیحی، هر جا خداوند به صورت مفرد از خود نام می برد از منابع اسلامی و هر جا خداوند از خود به صورت جمع نام می برد از منابع یهودی- مسیحی آمده است. در این جا باید یاد آور شوم که در این نوشته هر چند از دیسکورس شیعی حاکم بر مباحثات ایام حکومت آل بویه بیش از اهل سنت استفاده گردیده است، ولی این مباحث به یکسان در تمام مذاهب و فِرَق متفاوت اسلامی متداول بوده است و انحصار به شیعه ندارد.
در این نوشته از منابع یهودی فقط از تورات، و از منابع مسیحی غیر از انجیل از عقاید آیرنائوس (Irenaeus 150-202 C.E.)، سنت اوگوستین(Augustine of Hippo 354-430 C.E.) توماس اکیناس (Thomas Aquinas 1225-1274 C.E.) دانته اولیگری (Dante Alighiri 1265-1321 C.E.) استفاده شده است. از منابع یونانی نیز فقط از عقاید ارسطو (Aristotle 384-322 B.C.E. ) درباره شادی استفاده گردیده است.
زبان گفتگو نیز زبان فارسی و همان واژه هائی است که در این گونه مباحث در مدارس قدیمی و مذهبی به کار برده می شده است. در زبان های اروپائی، و بخصوص آلمانی، واژه هائی که برای این گونه بحث ها به کار گرفته می شوند دارای تعریف های دقیق و باریک هستند که امکان بدفهمی مطلب را به حداقل می رساند؛ ولی در زبان فارسی، شاید به دلیل آنکه زبان شعر همیشه بر زبان نثر چیره بوده است، واژه ها معانی غیر دقیق، و تعریفهای شامل تر و گسترده تری دارند، که امکان بدفهمی و ابهام بسیاری در ارائه این گونه بحث ها پیش می آورند. بنابراین نباید واژه هائی مانند حقیقت، واقعیت، حق، راست و … را در مقابل واژه هائی که معمولاً در زبان های اروپائی به کار گرفته می شود قرار داد. در عین حال نمی توان و نباید انجام این گونه بحث ها را فقط با برگردان واژه های زبان های اروپائی، و یا واژه هائی که توسط واژه سازان جانشین آن واژه ها در زبان فارسی قرار داده می شود، انجام داد؛ چون در آن صورت، در نهایت، بحث به صورت ترجمه همان افکار اروپائی به زبان فارسی در می آید. در حالی که با استفاده از زبان به کار رفته در بحث های مدرسه ای قدیم ایران، و با همان واژه های غیر دقیق و پِت و پهن، می توان مفاهیم جدیدی آفرید که بومی و قابل فهم باشند و ریشه در تفکر اروپائی نیز نداشته باشند؛ و به این ترتیب به غنای بحث های فلسفی افزود.
برای برچیدن بحث نیز احتیاج به متنی راجع به آخر زمان بود که لا اقل بیش از پانصد سال قدمت داشته باشد. خوشبختانه در این مورد نیز دوست و استاد بزرگوار دکتر جلال متینی مانند همیشه دستگیر شدند و در جلسه ای قسمتی از یک نسخه خطی تفسیر قرآن، متعلق به نیمه اول قرن پنجم هجری قمری، را که مورد تصحیح قرار داده بودند خواندند که دقیقاً همانی بود که من در جستجویش بودم. ایشان با بزرگواری خاص خویش اجازه دادند که آن قسمت از تفسیر را مورد استفاده قرار دهم؛ و آن همان مطلبی است که در فصل سوم از زبان لیلاج گفته می شود و تماماً در کوتیشن قرار گرفته است؛ و اگر غلط هائی دستوری و یا املائی در این متن دیده می شود مربوط به کاتب نسخه خطی و یا خود مؤلف تفسیر است. این تفسیر از نویسنده ای ناشناس، احتمالاً از اهالی خراسان، است که نسخه منحصر به فرد خطی آن در کتابخانه دانشگاه کمبریج نگهداری می شود و تاریخ نگارش هفتم ربیع الآخر سال 628 هجری قمری را دارد. این تفسیر در اصل دارای چهار فصل بوده است که متأسفانه دو فصل از نیمه اول این نسخه خطی مفقود شده است و نیمه دوم آن فقط شامل تفسیر سوره مریم به بعد است. این دو فصل باقی مانده از تفسیر به تصحیح آقای دکتر جلال متینی با نام تفسیر قرآن مجید توسط انتشارات بنیاد فرهنگ ایران در سال 1349 خورشیدی در چهار جلد به چاپ رسیده است. مطلب برداشته شده در این رساله از جلد دوم این کتاب است که در باره تفسیر آیه های 68 و 69 سوره الزمر می باشد
در این جا عزازیل و لیلاج نیز بر اساس هویت تاریخی شان معرفی می شوند تا هر گونه ابهامی در باره این نوشته از میان برود، و دانسته شود که تمام گفتگو ها بین دو موجودِ مطرود و نیمه افسانه ای بوده است. امید است که به این ترتیب بحث شیطان از زندگی من خارج شود. انشاءالله تعالی، آمین یا رَبّ العالمین….»
کتاب توسط انتشارات شرکت کتاب منتشر شده به نشانی زیر:

Ketab Corporation
1419 Westwood Boulevard
Los Angeles, CA 90024, USA
Phone :818-908-1457

خواندن این رساله را به همه کسانی که به الهیات ابراهیمی، تاریخ ادیان، و ادیان مقایسه ای علاقه مندند، توصیه می کنم.

Read Full Post »

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: